ಸಂಧಿಯ ವಿಧಗಳು

ಸಂಧಿ ಪ್ರಕರಣ

ಎರಡು ವರ್ಣಗಳು ಕಾಲವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ಕೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು.

ಸಂಧಿ ಕಾರ್ಯದ ವಿಧಗಳು:

• ಸ್ವರ ಸಂಧಿ: ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದು ಸಂಧಿಯಾದರೆ ಅದು ಸ್ವರ ಸಂಧಿ. (ಉದಾ: ಊರು + ಅನ್ನು = ಊರನ್ನು)
• ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿ: ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ವ್ಯಂಜನ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಜನದ ಮುಂದೆ ವ್ಯಂಜನ ಬರುವುದು. (ಉದಾ: ಮಳೆ + ಕಾಲ = ಮಳೆಗಾಲ)

1. ಕನ್ನಡ ಸಂಧಿಗಳು

A. ಲೋಪ ಸಂಧಿ

ಪೂರ್ವ ಸ್ವರವು ಅರ್ಥ ಕೆಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಲೋಪವಾಗುವುದು.

ಹಣದ + ಆಸೆ = ಹಣದಾಸೆ (ಅ ಕಾರ ಲೋಪ)
ಊರು + ಅಲ್ಲಿ = ಊರಲ್ಲಿ (ಉ ಕಾರ ಲೋಪ)

B. ಆಗಮ ಸಂಧಿ

ಲೋಪ ಸಂಧಿಯಾದಾಗ ಅರ್ಥ ಕೆಟ್ಟರೆ, ಸ್ವರಗಳ ನಡುವೆ 'ಯ' ಅಥವಾ 'ವ' ಕಾರ ಸೇರುವುದು.

ಯ-ಕಾರ ಆಗಮ: ಕೆರೆ + ಅನ್ನು = ಕೆರೆಯನ್ನು

ವ-ಕಾರ ಆಗಮ: ಮಗು + ಇಗೆ = ಮಗುವಿಗೆ

C. ಆದೇಶ ಸಂಧಿ

ಸಂಧಿಯಾಗುವಾಗ ಒಂದು ವ್ಯಂಜನದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವ್ಯಂಜನ ಬರುವುದು. (ಕ-ಗ, ಚ-ಜ, ಟ-ಡ, ತ-ದ, ಪ-ಬ)

ಮಳೆ + ಕಾಲ = ಮಳೆಗಾಲ | ಕೈ + ತಪ್ಪು = ಕೈದಪ್ಪು

2. ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಧಿಗಳು

ಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ವರ ಸಂಧಿಗಳು

ಸಂಧಿ ಹೆಸರು	ಸೂತ್ರ / ವಿವರಣೆ	ಉದಾಹರಣೆ
ಸವರ್ಣ ದೀರ್ಘ	ಅ+ಅ=ಆ, ಇ+ಇ=ಈ, ಉ+ಉ=ಊ	ದೇವ + ಆಲಯ = ದೇವಾಲಯ
ಗುಣ ಸಂಧಿ	ಇ-ಈ → ಏ | ಉ-ಊ → ಓ | ಋ → ಅರ್	ದೇವ + ಇಂದ್ರ = ದೇವೇಂದ್ರ
ವೃದ್ಧಿ ಸಂಧಿ	ಏ-ಐ → ಐ | ಒ-ಓ-ಔ → ಔ	ಏಕ + ಏಕ = ಏಕೈಕ
ಯಣ್ ಸಂಧಿ	ಇ-ಈ → ಯ್ | ಉ-ಊ → ವ್ | ಋ → ರ್	ಪ್ರತಿ + ಉತ್ತರ = ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ

ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿಗಳು

A. ಜಶ್ತ್ವ ಸಂಧಿ

ಕ, ಚ, ಟ, ತ, ಪ ವ್ಯಂಜನಗಳಿಗೆ ಸ್ವರ/ವ್ಯಂಜನ ಪರವಾದರೆ ಅವುಗಳ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗ, ಜ, ಡ, ದ, ಬ ಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ವಾಕ್ + ಈಶ = ವಾಗೀಶ
ಷಟ್ + ಅಂಗ = ಷಡಂಗ

B. ಶ್ಚುತ್ವ ಸಂಧಿ

ಸ-ಕಾರ ಅಥವಾ ತ-ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಶ-ಕಾರ ಅಥವಾ ಚ-ವರ್ಗಗಳು ಪರವಾದರೆ ಶ-ಕಾರ ಚ-ವರ್ಗಗಳೇ ಆದೇಶವಾಗಿ ಬರುವುದು.

ಉದಾ: ಸತ್ + ಚರಿತ್ರೆ = ಸಚ್ಚರಿತ್ರೆ

ಪ್ರಕೃತಿ ಭಾವ ಸಂಧಿ (ವಿಕಲ್ಪ ಸಂಧಿ)

ಸ್ವರದ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ ಬಂದರೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಧಿಕಾರ್ಯ ನಡೆಯದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುವುದು.

ಉದಾ: ಅಣ್ಣ ಓಡಿಬಾ! ಅಬ್ಬಾ ಅದು ಹಾವೇ?